۞ امام علی (ع) می فرماید:
هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » مقاله
  • شناسه : 55297
  • ۰۸ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۰۶
  • 18 بازدید
  • ارسال توسط :
نقش نخبگان در جوامع
نقش نخبگان در جوامع

نقش نخبگان در جوامع

در تحلیل جریاناتى که در طول تاریخ، سرنوشت جوامع بشرى را دستخوش دگرگونى کرده‏اند، نقش عناصر نخبه برجسته مى‏نماید که در جامعه‏شناسى به عنوان کارگزارانِ تغییر شناخته مى‏شوند. اینان کسانى هستند که از توانایى و قدرت تأثیرگذارى ویژه‏اى برخوردارند و جهت و آهنگ تحولات را عمیقا تحت‏تأثیر قرار مى‏دهندویژگى مهم کارگزارانِ تغییر، آن است که […]

در تحلیل جریاناتى که در طول تاریخ، سرنوشت جوامع بشرى را دستخوش دگرگونى کرده‏اند، نقش عناصر نخبه برجسته مى‏نماید که در جامعه‏شناسى به عنوان کارگزارانِ تغییر شناخته مى‏شوند. اینان کسانى هستند که از توانایى و قدرت تأثیرگذارى ویژه‏اى برخوردارند و جهت و آهنگ تحولات را عمیقا تحت‏تأثیر قرار مى‏دهندویژگى مهم کارگزارانِ تغییر، آن است که کنش‏هاى تعیین‏کننده و سرنوشت‏ساز تاریخى به دست آنان صورت مى‏گیرد. کنش‏هاى تاریخى از مبحث تغییرات اجتماعى عبارت‏اند از: فعالیت‏هایى که موجب به حرکت درآوردن، تشدید یا کند کردن یا حتى مانع شدن تغییرات سازمان اجتماعى مى‏شوند.
در واقع کارگزارانِ تغییر با کنش‏هاى تاریخى، تاریخ‏سازى مى‏کنند و جهت، سرعت و کیفیت تغییر و تحول جامعه را تعیین مى‏نمایند.
براساس این تعریف از کارگزارانِ تغییر، گروه‏هاى متعددى تحت این عنوان قرار مى‏گیرند که مهم‏ترین  “نخبگان” هستند. نخبگان کسانى هستند که به تعبیر پارتو: «داراى خصوصیاتى استثنایى و منحصر به فرد یا داراى استعداد و قابلیت‏هایى عالى در زمینه کار خود یا در بعضى فعالیت‏ها مى‏باشند». آنان به دلیل نقش، جایگاه و توانایى مخصوصى که دارند، موقعیت برترى نسبت به متوسط اعضاى جامعه مى‏یابند و اعضاى ممتاز جامعه محسوب مى‏گردند. بنابراین در جریان تحولات جامعه، نقش و اثر این گروه بسیار تعیین‏کننده است؛ زیرا نه تنها طرح ایده‏ها و پیشنهادهاى جدید، بلکه ترویج و تبلیغ آن نیز با هدایت و حمایت آنان انجام مى‏شود.

نقش نخبگان در توسعه فرهنگی

برای پیشرفت و توسعه راههای مختلفی وجود دارد که مهمترین آن نخبه گرایی است و منظور از آن اصلاح حوزه نخبگی است که بتواند با تخصیص و تعهد و مهارت و تفکر و نظارت نه تنها پیشرفت جامعه را به دست گیرد بلکه الگویی برای آن باشد. توسعه فرهنگی ناشی ازافزایش ظرفیت ، نوآوری و آفرینندگی نخبگان موجود در آن جامعه می باشد در واقع نخبگان فکری در هر جامعه از عوامل و انگیزه های توسعه فرهنگی محسوب می شوندمهمترین نقش نخبگان در توسعه فرهنگی عبارت است از: شناخت محیط جامعه، شناخت فرد، شناخت امکانات و مقدورات، شناخت فرهنگ ملی و محلی، آموزش و پژوهش، آرامش اجتماعی، ایجاد تشکل های اجتماعی و باور کردن آنها، تعامل میان نخبگان فکری و ابزاری.

نقش نخبگان در توسعه اقتصادی

اقتصاد دانایی محور یکی از مباحثی است که در دنیای حاضر به عنوان اهرمی برای پیشرفت یک کشور لحاظ شده است . در دنیای امروز، اقتصاد دانایی محور شامل مدیریت، صنعت و تولید دانایی محور است که همه منجر به اقتصاد دانایی محور می شود . با توجه به اینکه در جامعه امروزی تولید دانش سیر صعودی دارد لذا بایدکنترل و هدفمند شده و این دانش را به سمت تولید و اقتصاد مطلوب هدایت کنیم،که این مدیریت مبتنی بر دانایی را می طلبد و نقش نخبگان در این جایگاه بیش ازهر زمان دیگری عیان می گردد در اقتصاد دانش محور(برپایه دانش نخبگان)، دانش محرک اصلی رشد، ایجاد ثروت و اشتغال در تمامی رشته فعالیتها است. براساس این تعریف اقتصاد دانش محور تنها به تعدادمحدودی صنایع مبتنی بر فناوری بسیار پیشرفته وابسته نیست ؛ بلکه در این نوع اقتصاد تمامی فعالیتهای اقتصادی به شکلی بر دانش متکی است همچنین دانش مورد نیاز برای ساختن اقتصاد دانش محور تنها از نوع فناوری محض نیست و دانش فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی را نیز در برمیگیرد.

نقش نخبگان در توسعه سیاسی

فرهنگ نخبگان سیاسی ، به عنوان یکی ازصاحب منصبان عرصه سیاست، نقش مهمی در توسعه سیاسی جوامع دارد. فرهنگ سیاسی نخبگان با خمیرمایه تعامل، گفت و گو، مذاکره، انعطاف پذیری و مشارکت آگاهانه در اعمال و رفتار نخبگان ، به تعمیق و توسعه سیاسی جوامع منجر می گردد. فرهنگ تعامل نخبگان سیاسی با جامعه به مفاهیمی مانند گفتمان دمرکراتیک، انعطاف پذیری سیاسی، قانون گرایی، آموزش سیاسی، رقابت مسالمت آمیز و اخلاق گرایی از جمله عوامل سازنده کنش بین الاذهانی در جامعه می باشد. مادام که کنش های احساسی و غیر عقلانی میان نخبگان سیاسی و گروه های سیاسی حاکم باشد، حذف رقیب و ترور شخصیت نخبگان سیاسی از صحنه سیاست، تنها راه چاره خواهد بود و این مسئله نیاز به اصلاح، پالایش و تعامل دارد تا بتوان به طور موثر از حضور نخبگان این عرصه در تصمیم گیری های اساسی جامعه بهره کامل برد.

به نظر می رسد تعدد نخبگان موجب تحرک جامعه و پویایی آن شده و امکان نوآوری را مهیا می کند .بنابراین تحقق این امر به حضور پایدار نخبگان در تمامی عرصه ها و حمایت همه جانبه نه تنها حکومت،بلکه کل جامعه از آنها نیاز دارد

نویسنده : دکتر شهره عرب شیرازی ، مدرس دانشگاه ، فعال حوزه اجتماعی

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*